Houden van het lot is gemakkelijk als alles goed gaat. Vraag dat maar aan iemand die net de lotto gewonnen heeft. Toch gaan stoïcijnen nog een pak verder met de term ‘amor fati’. Het lot aanvaarden is namelijk één ding. Er daadwerkelijk ook van houden, zeker als het ‘slecht’ gaat, is nog iets helemaal anders.
De term betekent letterlijk ‘liefde voor het lot’ en vormt één van de kernbegrippen binnen het stoïcisme. Zo wordt er een onderscheid gemaakt tussen ‘wat in mijn macht’ en ‘wat niet in mijn macht’ ligt. Vooral op dat tweede deel is ‘amor fati’ prima van toepassing. Het gaat niet alleen over aanvaarden wat je overkomt, zoals een lekke band, een zware financiële klap of zelfs het overlijden van een dierbare. Bij ‘houden van het lot’ moet je juist proberen om dankbaar te zijn omdat het jou overkomen is. Epictetus legt het concept prima uit met onderstaande quote.
Verlang niet dat de dingen gebeuren zoals je wilt dat ze gebeuren; wens liever dat wat gebeurt, gebeurt zoals het gebeurt. Dan zul je gelukkig zijn.
Epictetus
Of je het nu wil of niet: dingen gebeuren. Binnen en buiten je wil om. Hoewel we vaak streven naar stabiliteit en zekerheid, is dat zelden wat we krijgen in het leven. Het zou misschien anders allemaal maar saai zijn ook. Het nut van ‘amor fati’ toe te passen in de praktijk, is dat wannéér er iets onwenselijks gebeurt, je er mentaal al beter op voorbereid bent. Als liefhebber van alles wat het lot in petto heeft, probeer je er steevast ook het beste van te maken. Tijd voor een voorbeeldje…
Thomas Edisons reactie toen zijn fabriek in lichterlaaie stond…
Als iets onwenselijks dan tóch moet gebeuren, laat dan ‘amor fati’ je standaard antwoord zijn. Uitvinder Thomas Alva Edison had die stoïcijnse boodschap goed begrepen. Op de avond van 10 december 1914 vond er een gigantische explosie plaats die een groot deel van Edisons fabriek vernielde. Een man kwam Edisons huis binnengelopen om de uitvinder op de hoogte te brengen van de ramp.
De vlammenzee was, deels door de aanwezigheid van verscheidene chemicaliën, behoorlijk spectaculair. Edisons levenswerk stond op het punt in vlammen op te gaan.
Thomas ging op kalme wijze richting de brand. Een grote menigte had zich al verzameld en de brandweermannen hadden meer dan hun handen vol. Edison zocht en vond zijn zoon in de mensenmassa.
“Haal je moeder en al haar vrienden. Ze zullen nooit meer een brand als deze zien”, beval Edison op haast enthousiast wijze zijn zoon. Die laatste kon z’n oren amper geloven. “Geen nood, nu zijn we in één keer van een hoop rommel af”, stelde de uitvinder zijn zoon gerust…
Foto Thomas Edison via Wikipedia / archives.gov
Edison had de moed kunnen verliezen. Niemand zou het hem kwalijk genomen hebben. Integendeel. Jaren aan onderzoek waren in vlammen opgegaan. Van de verzekeringen zou hij ongeveer een derde teruggekregen hebben. Maar Thomas liet zich niet uit zijn lood slaan. Op amper een paar weken tijd draaide de boel weer als nooit tevoren. Hij kreeg een lening van zijn vriend Henry Ford en Thomas Edison maakte samen met zijn ploeg op vier jaar tijd meer dan 10 miljoen dollar winst.
Wel, om te beginnen omschrijven de stoïcijnen de dingen des levens al niet als ‘goed’ of ‘slecht’. Die twee termen worden eerder gebruikt voor iemands karakter of handelingen. Maar de zaken die onder ‘het lot’ vallen, proberen de stoïcijnen als ‘neutraal’ te benaderen. Ze gebeuren gewoon. Uiteraard kan je eens goed vloeken wanneer het onverwacht regent op je trouwfeest. Daar is absoluut niets mis mee. Maar er in blijven hangen en hervallen in zelfmedelijden en -beklag? Dat heeft geen zin. Maak er het beste van. Vier de mooiste dag van je leven desnoods in de gietende regen. Je zal er je partner niet minder graag om zien.
Geef me de moed te accepteren wat niet in mijn macht ligt. En geef me de kracht om alles te doen wat wél in mijn macht ligt. En geef me de wijsheid om tussen die twee het onderscheid te maken.
Epictetus
Foto door Darius Bashar via Unsplash.
