De laatste tijd wint het stoïcisme aan populariteit. Maar wat is het juist? Wat houdt stoïcisme in? En valt er wel wat mee aan te vangen in onze moderne maatschappij?
Wat is stoïcisme?
Het stoïcisme is een Grieks-Romeinse filosofische stroming, ontstaan rond 300 voor Christus. Stoïcijnen delen zaken op in ‘dingen die in mijn macht’ en ‘dingen die buiten mijn macht’ liggen. Deze opdeling zorgt voor helderheid, zet aan tot actie en zorgt ook voor (mentale) rust.
Bedenk je maar even: je wagen valt in panne. Dat dit jou nu net moet overkomen, daar had je voordien misschien iets aan kunnen doen. Door bijvoorbeeld het oliepeil sneller te controleren. Maar op dit eigenste moment, waarop je wagen weigert te werken, kan je er maar weinig meer aan doen. Wat je wél kan doen, is kalm blijven. Oplossingsgericht denken. Zoeken waar de dichtstbijzijnde garagist juist uithangt. Door meteen te focussen op wat je wél kan doen en niet te vervallen in nutteloos zelfbeklag, kan je direct aan de slag.
Bepalen wat wel en niet in je macht ligt, is maar één van de vele manieren waarop stoïcijnen de uitdagingen van het leven trotseren. Kort door de bocht is het stoïcisme een soort handleiding voor het leven. Een leidraad. Net als vele andere filosofieën. Groot pluspunt: het is toepasbaar op onze huidige samenleving én is van nature praktisch en rationeel van aard. Het stoïcisme zet je aan tot nadenken én actie, zonder te vervallen in ‘zweverige’ mijmeringen. Recht voor de raap, geen bullshit. Klinkt goed, toch?
Het stoïcisme uitgelegd in drie minuten
Naast boeken over het stoïcisme en ettelijke teksten die je online kan terugvinden, is het soms ook prettig om aan de hand van een video het stoïcisme te leren kennen. Momenteel ben ik nog aan het bekijken of ik zelf zo’n filmpje in het Nederlands kan maken, maar voorlopig laat ik met veel plezier het woord aan Ryan Holiday. Het is dankzij hem dat ik het stoïcisme in geen tijd heb leren kennen. Ideaal dus voor je eerste stappen in deze boeiende filosofie.
In onderstaand filmpje legt Ryan in een drietal minuten kort en bondig het stoïcisme uit. Zo ben je toch al een stukje mee. Natuurlijk gaat het stoïcisme nog veel, véél verder dan wat je in drie minuten uitgelegd krijgt. Dat spreekt voor zich.
Klein detail: het is in het Engels te doen. Je kan altijd rechts onderaan de ondertiteling aanzetten als je wil. Of scrol even verder naar beneden, daar heb ik nog enkele handige links toegevoegd die je verder wegwijs kunnen maken in het stoïcisme.
Wat is het vooral niet?
’t Is zeker geen ‘snelle oplossing voor al je problemen’. Het biedt ook geen excuus om dingen maar te laten begaan. Tenzij je er niets aan kan doen. En dat mag je letterlijk nemen. Het stoïcisme is ook niet iets wat je ‘snel even leert’ en nadien mee klaar bent. Beschouw het eerder als een levenslange training. Klinkt misschien vermoeiend, maar je zal tijdens het leren kennen van deze stroming ontdekken dat alles wat je bijleert, meteen toepasbaar is op je dagdagelijkse leven. In positieve zin! En dat maakt het juist zo leuk, boeiend én bovenal praktisch.
Het is ook geen filosofie voor ‘gevoelloze personen’, een verwijt dat het stoïcisme te vaak krijgt. Wie de klassieke stoïcijnen wat beter leert kennen, zal snel merken dat het juist wél gevoelsmensen waren. Met een grote liefde voor het grotere geheel én de medemens.
Geschiedenis van het stoïcisme
Het stoïcisme zag z’n oorsprong rond 300 voor Christus. Handelaar Zeno van Citium was na een vernietigende schipbreuk al zijn bezittingen verloren. Bij aankomst in Athene, met amper nog iéts van geld of goederen op zak, ging hij op zoek naar een filosoof. Zo leerde hij Crates kennen en werd hij er een leerling van. Uiteindelijk besloot Zeno om zijn eigen school op te richten, beter gekend als de Stoa. Dit is een verwijzing naar de typische, Griekse zuilengang (stoa) waar zijn uiteenzettingen plaatsvonden.
Toen Athene z’n status als culturele hoofdstad verloor, trokken veel filosofen naar Rome. Zo ook de stoïcijnse filosofen. De populariteit van het stoïcisme was doorheen de eeuwen die volgden onderhevig aan schommelingen. Maar dankzij enkele goed bewaarde werken van onder anderen Seneca, Epictetus, Marcus Aurelius en Rufus kunnen we ook in onze moderne samenleving nog meer dan ons profijt halen uit deze boeiende filosofische stroming.
Foto: Ivan Petrov via Unsplash
Wat je misschien nog wil weten
Op deze website vind je niet alleen een antwoord op de vraag ‘Wat is stoïcisme?’. Je kan hier ook kennismaken met ‘amor fati‘, oftewel de stoïcijnse liefde voor het lot. Met ‘memento mori‘, of hoe stilstaan bij je eigen sterfelijkheid je volgens de stoïcijnen juist kan helpen om intenser en voller te leven…
Verder hebben we nog de ‘4 stoïcijnse deugden‘ in de aanbieding. Je kan ook alles ontdekken over de ‘stoïcijnse tweedeling‘.
Geregeld verschijnen er nieuwe blogposts over het stoïcisme op mijn blog-pagina én staat er ook een boeiend interview over het stoïcisme met burgemeester Bart De Wever voor je klaar.
De beste boeken over het stoïcisme hebben we uiteraard ook voor jou in een handige leeslijst gegoten. Zo kan je snel van start gaan met deze meer dan boeiende filosofie.
Tot slot (voorlopig, want deze website is volop in opbouw) kan je het stoïcisme nog verder ontdekken via enkele boeiende uitspraken van een paar al minstens even boeiende stoïcijnen. Veel leesplezier!
