Nadenken, praten en filosoferen over de dood is voor velen niet meteen het leukste wat er is. Mijmeren over onze sterfelijkheid maakt ons vaak droevig. Maar voor de stoïcijnen is de dood een meer dan handig hulpmiddel om juist volop te leven…
De term betekent letterlijk ‘vergeet niet dat je zal sterven’. Binnen het stoïcisme wordt ‘memento mori’ gebruikt om stil te staan bij de eindigheid van het leven. Niet om neerslachtig te worden, maar juist om volop in het hier en nu te leven.
Het is niet dat we niet genoeg tijd hebben om te leven, maar dat we veel tijd verspillen. Het leven is lang genoeg en werd in voldoende genereuze hoeveelheid geschonken om toe te laten grootse dingen te verwezenlijken, als de tijd goed geïnvesteerd wordt.
Seneca
Door vaak genoeg stil te staan bij het feit dat ‘de dood’ nu eenmaal bij het leven hoort én door goed te beseffen dat onze tijd hier op aarde eindig is, krijg je een soort ‘push’. Een aanzet tot actie. Ga ik nu weer dag na dag opstaan, werken, Netflix kijken en weer slapen? Of maak ik eindelijk eens werk van die ene hobby die ik al (te) lang heb laten liggen. Van dat ene goeie doel of dat vrijwilligerswerk waar ik onlangs interesse in had. De keuze ligt volledig in jouw macht, maar… memento mori. De klok tikt genadeloos verder. Of je dat nu leuk vindt of niet.
Memento mori goed en wel, maar wat nu?
Rationeel beseffen we het allemaal. Aan alle mooie liedjes komt een eind. Maar voel je het ook? Besef je tot in het diepste van je ziel dat de klok tikt? Dat het einde nadert en dat je niet weet of dat straks, morgen, volgende week, volgende maand of pas over vele jaren zal zijn? Door jouw lot (en dat van ieder levend wezen) te aanvaarden, kan je verder. Je kan er mee aan de slag. Marcus Aurelius had er, net als vele andere stoïcijnen, een heldere kijk op.
Je zou het leven nu kunnen verlaten. Laat dat bepalen wat je doet en zegt en denkt.
Marcus Aurelius
En zo wordt meteen ook de essentie van memento mori duidelijk. Actie ondernemen. En wel nu. Vandaag. Want morgen kan het voorbij zijn. In dat opzicht kan uitstellen zelfs, kort door de bocht, als een vorm van arrogantie beschouwd worden. Wie ben ik om zelfs maar het lef te hebben mezelf alvast tijd toe te kennen waarop ik nog geen recht heb? Wie ben ik om te vinden dat die tijd nog komt omdat ik ‘m verdien? Niks van. Zo werkt het niet, helaas. Het enige wat ons geschonken is, is het hier en nu. En daar kunnen én moeten we mee aan de slag. Wijlen Steve Jobs omschreef het mooi, die kern van memento mori.
Onthouden dat ik binnenkort dood zal zijn, is het belangrijkste hulpmiddel dat ik ooit ben tegengekomen om me te helpen de grote keuzes in het leven te maken. Want bijna alles – alle externe verwachtingen, alle trots, alle angst voor vernedering of mislukking – die dingen vallen gewoon weg in het aangezicht van de dood, zodat alleen overblijft wat echt belangrijk is.
Steve Jobs
Gratis ‘Memento Mori’-kalender
Zelf heb ik het lang moeilijk gehad om aan het ‘memento mori’-gedeelte van het stoïcisme te beginnen. Gek genoeg is het juist dit gedeelte van het stoïcisme dat ik nu het vaakst toepas op dagelijkse basis.
Wat me hier bij geholpen heeft, is een zogenaamde ‘memento mori’-kalender. Je kleurt gewoon voor elke week van je leven dat al gepasseerd is een bolletje in. Klinkt simpel, maar het doet echt wat met je!
Wil je het ook een kans geven? Je kan hier je gratis ‘memento mori’-kalender downloaden in A4-formaat.
