Je zorgen maken of piekeren is heel normaal. Het is menselijk zelfs in die zin dat we zover we weten de enige diersoort op onze planeet zijn die hier tijd aan verliest. Hoewel er andere wezens zijn die in zekere zin vooruit denken en plannen, kunnen we niet met zekerheid stellen dat er naast ons nog aardbewoners zijn die zich echt (irrationeel) zorgen maken.

Tijdens mijn persoonlijke tocht door het stoïcisme merk ik dat ik zonder het goed en wel in de gaten te hebben de laatste tijd een heel pak minder pieker. In deze blogpost ga ik op zoek naar hoe ik dat, als notoire ex-‘zorgenmaker’, voor elkaar heb gekregen.

Anatomie van mijn zorgen

Om te weten hoe ik nu anders omga met mijn bezorgdheden (want ja hoor, die zijn er ondanks het stoïcisme zeker nog), lijkt het me opportuun om eerst mijn ‘piekerproces’ in kaart te brengen. Op onderstaande voorstelling zie je dat er eerst een interne of externe trigger is die me aan het zorgen zet. Nadien stel ik vast dat er vrij snel een ‘probleem’ in kaart gebracht wordt. Tot slot neemt mijn brein het haast automatisch over en heeft de zorgtrein het piekerperron op volle kracht verlaten.

Een voorbeeldje: ik krijg een aanzienlijke factuur binnen (trigger). Ik maak me de bedenking dat mijn bankrekening de laatste tijd niet bepaald ‘gespekt’ te noemen valt (opbouw). In geen tijd voeg ik daar nog ‘wat als mijn job weldra wegvalt’, ‘wat als ik de huur niet meer kan betalen’ en ‘dit ziet er echt niet goed uit’ aan toe (grenzeloos gepieker).

Tijd voor de tegenbeweging

Bon, ik weet dat ik me zorgen maak en hoe dat proces ongeveer verloopt. Mij hiervan bewust zijn is al een deel van de oplossing. Hoewel ik op de trigger en de opbouw maar weinig vat lijk te hebben (we praten hier over een tijdspanne van luttele seconden), ben ik er mij dankzij het stoïcisme wel al van bewust geworden wanneer ik me in de laatste fase bevind. Daarom ook de eerste tip richting minder piekeren:

Benoem het feit dat je aan het piekeren bent

“Robin, ge bent weer goed aan het doordrammen he”, merkt een innerlijke stem op. Terecht! Waar het ‘grenzeloos gepieker’ bij de anatomie van mijn zorgen de eindhalte was, vormt het hier het begin van de stoïcijnse tegenwind. Opmerken en benoemen dat ik me zorgen maak is voor mij een cruciale eerste stap.

Smijt er stoïcijnse oplossingen tegenaan

Het stoïcisme is op zich niet ‘voor’ of ’tegen’ piekeren. De stoïcijnen van weleer wisten maar al te goed dat het ‘des levens’ is om bij momenten te piekeren. Dat zorgbarende gedachten je brein weten te bereiken, daar is weinig aan te doen. Maar vanaf je in fase 3 van het zorgproces zit, krijg je wel de keuze. Sta je het toe om eindeloos te blijven doorpiekeren of geef je tegengas? Ik merk dat ik de laatste tijd wel vaker voor optie twee kies. Maar hoe dan in godsnaam? Wel…

Is er NU een probleem?

Er is één handige tool die ik gebruik om het zorgen maken te counteren. “Is er nu een probleem?”, vraag ik aan mezelf. Dan kijk ik even naar boven en zie ik een dak boven mijn hoofd. Veiligheid op dit moment? Check! Ik kijk naar beneden en stel vast dat er een omvangrijk buikje hangt. Ook weet ik dat de kasten goed gevuld zijn en de winkel nooit veraf is. Verhongeren zit er dus ook niet meteen in. Goed, qua basisbehoeften lijkt alles wel prima. Een levensgevaarlijk probleem stelt zich momenteel niet, dus waarom draait mijn brein haast overuren? De vraag of er ‘nu’, op dit eigenste moment, een onoverkomelijk en nijpend probleem is helpt als eerste verzachting bij het piekeren.

Wat ligt er wel en niet in mijn macht?

De stoïcijnse tweedeling valt makkelijk uit te leggen: verdeel zaken, gedachten of zorgen op in ‘wat ligt er in mijn macht’ en ‘wat ligt er niet in mijn macht’. Dit klinkt gemakkelijk, maar het is pas na veel oefenen dat je dit op een vlotte manier toepast. Toch kan ik niet genoeg benadrukken hoe hard deze manier van denken helpt bij het temperen van bezorgdheden. Wat niet in mijn macht ligt, laat ik los. Ik kan er toch niets aan doen. Het is wat het is en ik zal het moeten aanvaarden. Wat wél in mijn macht ligt, pak ik aan.

Dat die factuur hier volgens mijn brein als een gapend portaal naar de hel een gat in mijn tafel brandt, daar kan ik weinig aan doen. Mijn financiën even rationeel herbekijken, vaststellen dat ik momenteel nog een job heb en beseffen dat ik op mezelf kan vertrouwen mocht er zich écht een (financieel) probleem voordoen zijn wel zaken die in mijn macht liggen.

When in doubt, zoom out!

Eerder heb ik al wat geschreven over ‘Hoe stoïcijnen van veraf hun problemen benaderen‘. Deze techniek plaatst alles in een gepast perspectief. Het is geen excuus om je bezorgdheden te minimaliseren of weg te relativeren, maar het is wel een manier om wat je op dit moment haast hoofdpijn bezorgt in het juiste licht te zien. Gaat een stuk papier met een bedrag op nu echt mijn komende uren en dagen beheersen? Verandert die factuur iéts aan wie ik ben als persoon? Worden mijn normen en waarden erdoor aangetast? Uiteraard drie keer een volmondige ‘NEE’.

Tot slot, samenvattend: zorgen maken is normaal. Het gebeurt. Maar vergeet niet dat je wel degelijk controle hebt! Je kan haast niets doen aan de trigger en de bijna meteen daaropvolgende opbouw, maar wees je bewust van het moment waarop je grenzeloos aan het piekeren bent. Ik heb hier even mijn manieren om te bedaren neergepend, maar er zijn (ook buiten het stoïcisme) nog veel andere tips (tel tot 10, ga even wandelen,…) die je kan toepassen. Doe vooral wat voor jou werkt. Mocht je niet meteen weten wat kan helpen, probeer dan gerust even bovenstaande suggesties. Succes!

Afbeelding: Fooocus AI / Grafiek: Canva