We maken ons allemaal weleens zorgen. Over de kleine en grote dingen des levens. Ook binnen het stoïcisme is ‘zich zorgen maken’ een thema dat veelvuldig aan bod komt. Laten we eens kijken hoe stoïcijnen dit onderwerp benaderen.

De stoïcijnse tweedeling

In tegenstelling tot wat sommigen denken, zijn aanhangers van het stoïcisme niet ’tegen’ het hebben van emoties of zorgen. Sterker nog: het wordt als menselijk beschouwd. Terecht, als je het mij vraagt.

Maar in tegenstelling tot wat je zelf soms ervaart, legt een stoïcijn zich niet neer bij die haast eindeloze, negatieve gedachtengang die de kop opsteekt bij uitdagende situaties. Dankzij de stoïcijnse tweedeling komt er orde in de chaos. Positief punt: het is heel eenvoudig om deze manier van denken uit te leggen. De uitdaging ligt ‘m eerder in dit consequent toe te passen.

Wat is de stoïcijnse tweedeling?

Misschien maak je je op dit moment wel zorgen over iets. Zo niet, denk dan even aan de laatste keer dat je dat wel gedaan hebt. Hét antwoord op deze hersenspinsels die schijnbaar zonder oponthoud je brein weten te veroveren? Een opdeling maken. Aan de ene kant ga je bekijken wat er in je macht ligt met betrekking tot je probleem of zorg. Aan de andere kant noteer je wat er niet in je macht ligt. En dat is het. Simpel, toch?

Een voorbeeld om de stoïcijnse tweedeling beter te begrijpen:

Recent kreeg ik te horen dat mijn huisbaas het appartement waar ik zo graag woon, wil verkopen. Hoewel ik toen al enige tijd het stoïcisme bestudeerde, werd ik tot mijn grote verbazing overladen met paniekerige gedachten toen ik het berichtje las. In geen tijd wist mijn brein er een heel spel van te maken.

“Waar ga ik wonen? Wat ga ik doen? De huur- en huizenmarkt is een ware hel op dit moment… Dit is slecht nieuws en het gaat me veel geld kosten!” Je hoort het, mijn brein ging aardig in overdrive. Dat die gedachten mij razendsnel van de kaart wisten te brengen, daar kon ik weinig aan doen. Gelukkig maakte ik snel de klik. “Dit is een perfect moment om de stoïcijnse tweedeling toe te passen”, zei ik tegen mezelf. Dus ik ging aan de slag.

• Wat ligt er niet in mijn macht:
  • Het feit dat mijn huisbaas dit appartement wil verkopen.
  • Het feit dat de huur- en huizenmarkt uitdagend is.
    
• Wat ligt er wel in mijn macht:
  • Uitzoeken wanneer ik hier ten vroegste zou moeten vertrekken.
  • Bekijken of een woning kopen een optie is.
  • Onderzoeken of er toch geen interessante huurwoningen in de buurt beschikbaar zijn.

Leuk, zo’n lijstje. Maar wat nu? Met het eerste luik, de dingen die niet in je macht liggen, maak je snel komaf. Het heeft geen enkele zin je hierover verder nog zorgen te maken, want je kan er toch niets aan veranderen. Het zijn feiten die buiten je wil om toch gebeuren. Had je het liever vermeden? Waarschijnlijk. Maar ’t is niet aan jou. Aanvaarden is de boodschap. Hoe sneller, hoe liever!

De zaken die wél in je macht liggen? Goed nieuws! Daar kan én moet je mee aan de slag. Door stapsgewijs die puntjes af te gaan, ontdekte ik dat ik nog minstens 9 maanden de tijd had vooraleer ik hier ten vroegste zou moeten vertrekken, dat een woning kopen geen optie was, maar dat de huurmarkt toch niet zo rampzalig was als ik eerst dacht. De oplossing voor moest het dus ooit zo ver komen? Opnieuw iets gaan huren.

Resultaat? Rust en aanvaarding. Ik was weer kalm. Het is wat het is en ik ga verder. ’t Is nu ook het einde van de wereld niet! En nu, meer dan een jaar na dat berichtje van mijn huisbaas, zit ik hier nog altijd op mijn gemak. Zo’n slechte huizenmarkt werkt blijkbaar in twee richtingen…

Epictetus wist de stoïcijnse tweedeling netjes te verwoorden. Ook voegde hij er vlotjes wat stoïcijnse deugden aan toe:

Geef me de moed te accepteren wat niet in mijn macht ligt, de kracht om alles te doen wat in mijn macht ligt en de wijsheid tussen die twee onderscheid te maken.

Epictetus

Te mooi om waar te zijn?

’t Lijkt haast een lifehack voor een zorgeloos leven? Wel… Ja en nee. Er zijn situaties waarbij het allemaal niet zo zwart-wit is. Zo zijn er ook zaken die deels in je macht liggen. Maar ook op die problemen kan je de tweedeling nog eens toepassen. Ook is het aanvaarden van wat niet in je macht ligt, niet altijd zo eenvoudig. Denk maar aan een plots overlijden van een dierbare of ongunstig nieuws van de dokter.

Maar uit eigen ervaring merk ik dat de stoïcijnse tweedeling toepassen op élke bezorgdheid (hoe klein die ook mag zijn) mij in 90% van de gevallen al rust geeft. Verwacht dus zeker geen wonderen, maar pas het vooral consequent toe. Dan is de kans des te groter dat je, wanneer het écht van pas komt, meteen aan de slag kan. Idealiter wordt de tweedeling haast een reflex. Probeer het zelf maar eens… Veel plezier en succes!

Foto door Pixabay via Pexels.